امابخش ديگری ازهوامنطقه جنب حاره به طرف منطقه معتدل جريان مي يابد وتارسيدن توده هوای سرد قطبي به حرکت خود ادامه مي دهد .از طرف ديگرتوده سردقطبي دراثرسردي منطقه قطبي سنگين وبه طرف عرضهای پائين (استوا) جريان مي يابد .  اين دونوده هوادرمنطقه معتدل به يکديگر برخورد وجبهه قطبی را بوجود مي آورند. بدين گونه هوای استوايي وقطبی جابجا وبادها را به بوجود مي آورند.

 هواي  گرم ومرطوب استوایی درنتیجه صعودانرژی خودراازدست داده و سردمي شود. اين توده هوارطوبت خود را دراطراف استوا به صورت بارش از دست مي دهدبنابراين خشک وسرد می شود وبه سمت قطب شمال وجنوب حرکت نموده ودرحوالی مدارهاي راس الجدی وراس السرطان به علت حرکت زمين منحرف مي شودومنجربه ايجادمراکزفشاردررویسطح زمين می شود.توده هوای مزبورضمن نزول گرم مي شود.ازطرف ديگرچون دراين مناطق زاويه تابش انرژی تابشي خورشيد تقريبا عموداست لذاانرژي گرمايي بيشتری رادريافت نموده وبه شدت گرم می شود .

 توده هوای نزولی اجازه صعود هوای گرم این مناطق را نمي دهدلذامانع تشکيل ابر وباران مي شود وازطرف دیگرمنجر به ايجادمرکزپرفشارمي شودودرنتيجه بادهای شرقی(بسامان ، تجارتی ) را ايجاد می کند که به سمت استوا مي وزند .اين بادهادرروي قاره ها گرم وخشک هستندکه منجر به خشکی قسمتهای وسيعی ازسرزمينهای مجاور اين دومدار مي شود.

اکثر مناطق خشک دنيا تحت تاثيراين عامل ايجاد شده اند نظيرشمالغرب مکزيک ، جنوبغرب امريکا ،سواحل غربي پرو، صحرای شمال افريقا ، بيابانهای عربستان وغيره .

 

ب ) بيابانهای متاثرازمراکزپرفشار قطبي

ازآنجايي که درمناطق قطبي زاويه تابش خورشيد نسبت به عرض هاي جغرافيایی پائينتربسيارمايل است اين مناطق کمترين انرژی را نسبت به ساير مناطق زمين دريافت می کنندوجزومناطق یسيارسردهستند.بتابراين رطوبت موجوددرتوده هوابسيارکم وناچيزاست .ازطرف ديگرچون درگردش عمومي هوا ، توده هوای اين مناطق به علت سردی وسنگينی نزولی است باعث ايجاد مرکزپرفشارمي شود .لذا تحت تاثيراين عوامل مقداربارش بسيارناچیزاست چون که درتوده هوا رطوبت به علت تبخيرناچيز بسيارکم است . با اين حال همان مقدارکم بارش به صورت برف است .لذادراین مناطق مقدارباران ناچیز است اما هواخشک نیست.سرزمين های قطبی وحواشی آنها مانندشمال روسیه،شمال اروپا،شمال کاناداجزواین نوع بيابانها هستند.

ج) جريانهای سرد ساحلي

دراقيانوسها جريانهای وجودداردکه باعث جابجايي وانتقال آبها بين مناطق استوايي وقطبي مي شود.درواقع اين جريانهاتحت تاثيرگردش عمومی هواهستندوباعث انتقال انرژي گرمايي به سمت قطبها مي شود وباعث تعادل دمايي آب وهوای مناطق مختلف مي شوند .

جريانهای دريايی به دودسته جريانهای گرم،که ازمناطق گرم وحاره ای به سمت قطبها جريان می يابند،وجريانهای سردکه آبهای قطبي را به سمت مناطق حاره انتقال مي دهندتقسيم مي شوند.اين جريانهاروی هواي مناطق اطراف خودتاثير مي گذارد.

منشاءجريانهاي سردازقطبهاي زمين است که عمدتاًدرغرب قاره هاجريان داشته و اين مناطق راتحت تاثيرقرارمي دهند.اين جريانهايکي ازعلل خشکی غرب قاره هاهستند.زيراتوده هاي هواي گرمي که ازاقيانوسهابه سمت قاره هامي وزندبايدازروي این جريانهاي سردعبورنمايند.توده هواضمن عبورازروي جريان سرد دماي خودراازدست داه وسردمي شودومه غليظي رابوجودمي آورد.درنتيجه توده هوارطوبت خودراازدست داده وواردخشکي مي شود.هنگام عبورازروي خشکي ها گرماي زمين را گرفته وگرم مي شود.درهمان حال رطوبت نسبي آن کاهش یافته وقادربه بارندگي نمي باشد.بيابانهای پرو،شمال شيلی،ناميب درافريقاي جنوبی ازاینوع هستند.

لازم به ذکراست که اين عامل درارتباط بامرکزفشارجنب حاره فراردارد.

 

 

د)نرسيدن رطوبت

کم بارانی بعضی مناطق ونرسيدن رطوبت به آنهايکی ديگر ازعوامل ایجادبيابانهااست.به دودليل رطوبت به يک منطقه نمي رسد.اول آنکه منطقه ای  ازمنابع رطوبت یعنی اقيانوسهاودرياهادورباشد .دوم آنکه موانع کوهستاني برسرراه توده های باران آورقراردارندوازنفوذرطوبت به داخل خشکي هاجلوگيری مي کند.درادامه به توضيح هريک مي پردازيم.

الف)دوری ازدرياهاواقيانوسها

مناطقي اززمين که درقلب خشکيهای قاره هاواقع شده اندازدريافت رطوبت وبارندگی محروم اند.زیرامنشاءبارش ورطوبت قاره ها توده های هوای مرطوبی هستندکه ازاقيانوسهابرروی خشکيهاگسترش می يابند.بنابراين هرچه خشکيهابه درياهانزدیکترباشندبارش بيشتری داشته ومرطوبترهستند.اماهرچه توده هوابه داخل خشکی گسترش می يابدچون مسافت زيادتری راطی می کندرطوبت خودرابيشترازدست می دهد،لذاوقتی به مناطق مرکزی وقلب خشکيهامی رسندتبديل به هوای خشکی شده که رطوبت چندانی نداردتا باعث بارندگی دراين سرزمينهاشود.بيابان های مغولستان،آسيای ميانه،دشتهای داخلی امريکا نمونه ای ازاينوع محسوب مي شوند.

 

 

ب)ارتفاعات وفلات های مرتفع

اگردرمسيرتوده هوای گرم ومرطوب به داخل قاره ها کوههای بلندوجودداشته باشد،هوای گرم ومرطوب ضمن صعودازارتفاع سردشده وباعث بارش دردامنه مقابل خود می شود.توده هوابدين گونه ضمن صعود،رطوبت خودراازدست داده وخشک می شود.اين توده هوادردامنه مخالف  خودپائین می آید،توده هوای مزبورکه خشک است،ضمن سقوط،دمای آن افزايش می يابدودرنتيجه رطوبت نسبی آن کاهش می يابد.دراين حالت" گرمباد "راايجادمی کند.به اين بيابانها "بيابانهای بادپناهی " گفته می شود.

موانع کوهستانی ممکن است ازیک طرف باشدکه به صورت يک ديوارطولی مرتفع درمسيرتوده های هواقرارداشته باشدومانع ورودتوده هوای مرطوب به منطقه مجاورخود(بادپناهی)شود.کوههای آنددرامريکای جنوبی نمونه ای ازاين وضعیت است که منجربه ايجادبيابانهای شرق خود مانندپاتاگونی دآرژانتين شده است.

درمواردی موانع کوهستاني ازجندطرف مناطق خشک رادربرگرفته اندومنجربه ايجاد"بيابان بادپناهی "شده اند.مانندبيابان نوادا(Nevada)که دربين کوههای سيرانوداوکوههای راکی واقع شده است.

درفلات های مرتفع توده هوای مرطوب ضمن صعودباعث بارش دردامنه مقابل شده ورطوبت خودراازدست مي دهد.لذاوقتی به سطح فلات می رسدتبدیل به هوای خشک شده است ومنجربه خشکی سطح فلات وايجادبيابان می کند.بيابانهای موجوددرفلات تبت می تواندازاينوع باشند.

درپايان به اين نکته بايدتوجه داشت که درايجاديک بيابان بيش ازیک عامل می تواند نقش داشته باشد .